Galerija
Korisni linkovi
Opšte informacije

Iran je kolevka drevne persijske civilizacije. Naziv Iran izveden je iz proto-iranske reči Aryanam u značenju „zemlje arijanskih naroda“, dok prvi zapisi kralja Ardeshira I na srednjepersijskom jeziku na kamenom reljefu Naqsh-e Rustam pominju iranske narode pod imenom eran, odnosno aryan na partskom jeziku.
U svetu je Iran bio poznat pod imenom Persija još od 6. veka pre n.e. pa sve do 1935. godine, kada je tadašnji kralj Reza Šah od međunarodne zajednice zatražio da se zemlja ubuduće naziva Iran. Par godina kasnije, iranska akademska javnost je uputila protest Šahu, s tvrdnjom da se novim nazivom zemlja udaljuje od svojeg kulturno-istorijskog nasleđa, te je 1959. godine kralj Mohammad Reza doneo odluku o zvaničnoj upotrebi oba naziva – Iran i Persija. Tako se naziv Iran uglavnom koristio u zvaničnom administrativno-političkom kontekstu, dok se termin Persija koristio u kulturno-istorijskom kontekstu. Nakon Islamske revolucije 1979. godine, ustanovljen je novi naziv – Islamska Republika Iran, koji je danas u zvaničnoj upotrebi.

Islamska Republika Iran nalazi se u jugozapadnoj Aziji, zauzimajući površinu od 1.648.000 kvadratnih kilometara. Na severu izlazi na Kaspijsko jezero, i graniči se sa Turkmenistanom, Azerbejdžanom i Jermenijom. Na istoku se graniči sa Avganistanom i Pakistanom, a na zapadu sa Turskom i Irakom. Južni delovi zemlje izlaze na Persijski zaliv i na Omansko more. Ukupna dužina kopnenih granica Irana iznosi 5.170 kilometara, a vodenih 2.510 km. Najniža tačka nalazi se u oblasti Kaspijskog jezera, na nadmorskoj visini od -28 metara, dok najvišu tačku predstavlja vrh planine Damavand na nadmorskoj visini od 5.671 metara.

Broj stanovnika Irana, prema cenzusu od novembra meseca 2006. godine, iznosi 70.495.782. Etnički sastav stanovništva je sledeći: Persijanci 51%, Azeri 24%, Gilaki i Mazandarani 8%, Kurdi 7%, Arapi 3%, Luri 2%, Baluči 2%, Turkmeni 2%, i ostali 1%.

 

U pogledu religije, islam je najzastupljenija veroispovest. Oko 98% stanovništva su muslimani, od toga 89% šiiti a 9% suniti, dok pripadnika ostalih veroispovesti poput zorostrijanske, jevrejske i hrišćanske, ima oko 2%.

Kada je reč o jezicima, i tu dominira izrazita raznolikost. Više od polovine stanovništva Irana, oko 58%, govori persijskim jezikom ili nekim od njegovih dijalekata, dok turkijskim jezicima ili dijalektima govori 26% populacije, kurdskim 9%, lurskim 2%, baluči jezikom 1%, arapskim, 1%, turskim 1%, dok su ostali jezici zastupljeni sa oko 2%.

Stanovništvo je uglavnom skoncentrisano na severu, severozapadu i istoku zemlje gde umerena klima pogoduje razvoju poljoprivrede, industrije i ostalih privrednih delatnosti, kao i uz obale Kaspijskog jezera i Persijskog zaliva. Centralne oblasti Irana slabo su naseljene ili su gotovo potpuno nenaseljene s obzirom da ovi delovi zemlje leže pod pustinjom.

 

Iran je podeljen na trideset pokrajina (ostan), koje predstavljaju zasebne administrativne oblasti. Pokrajine se dele na okruge (shahrestan), a ovi dalje na reone (bakhsh) i distrikte (dehestan). Glavni grad i administrativno središte Irana jeste grad Teheran sa 7,7 miliona stanovnika u užem gradskom području, odnosno oko 13 miliona stanovnika uključujući i populaciju u predgrađima. Teheran je grad koji se zahvaljujući etničkom sastavu svoga stanovništva još naziva i „grad 72 nacije“. Drugi veći gradovi jesu Mashad sa 2,8 miliona stanovnika, Isfahan sa oko 2 miliona stanovnika, zatim Karaj, Tabriz, Širaz, i drugi.

Iranska valuta je Rial (IRR), internet domen je .ir, pozivni broj +98, a lokalno vreme (IRST – iransko standardno vreme) je +3:30 UTC/GMT.

Ministry of foreign affairs,
Islamic Republic of IRAN,
All Rights Reserved - 2014